Chó bị sổ mũi, thở khò khè thường do viêm mũi xoang vì virus, vi khuẩn, dị ứng, dị vật trong mũi, áp xe chân răng, hoặc do đường thở hẹp ở chó mặt ngắn. Theo Merck Veterinary Manual, virus là nguyên nhân hay gặp nhất của sổ mũi khởi phát đột ngột, và nước mũi ban đầu trong có thể chuyển sang nhầy hoặc có mủ khi vi khuẩn nhiễm thêm. Nước mũi một bên gợi ý dị vật. Đưa chó đi thú y khi nước mũi đục, có máu, chỉ một bên, kéo dài, hoặc kèm sốt, bỏ ăn, ho, khó thở.
| Nước mũi và tiếng thở | Có thể do | Mức độ |
|---|---|---|
| Trong, loãng, hắt hơi, vẫn ăn chơi | Kích ứng, dị ứng, virus nhẹ | Theo dõi vài ngày |
| Trong, theo mùa hoặc khi dọn nhà bụi | Dị ứng phấn hoa, bụi, nấm mốc | Hỏi thú y nếu lặp lại |
| Đục, vàng xanh, có mủ | Nhiễm khuẩn thứ phát, care | Đi khám |
| Chỉ một bên mũi, hắt hơi dữ dội, cào mũi | Dị vật (hạt cỏ, gai) | Đi khám sớm |
| Có máu, chảy máu cam | Dị vật, nấm, khối u, rối loạn đông máu, chấn thương | Đi khám ngay |
| Kèm ghèn mắt, sốt, ho, chó con chưa tiêm đủ | Care, bệnh truyền nhiễm đường hô hấp | Đi khám ngay |
| Khò khè, ngáy ở chó mặt ngắn từ nhỏ | Đường thở hẹp bẩm sinh | Khám định kỳ, cấp cứu khi khó thở |
| Tiếng khịt khịt dồn dập vài chục giây rồi hết | Hắt hơi ngược | Thường vô hại |
Đọc nước mũi theo Merck
Theo Merck Veterinary Manual, nguyên nhân sổ mũi ở chó gồm:
- Virus: nguyên nhân hay gặp nhất khi khởi phát đột ngột, như virus care, adenovirus týp 1 và 2, parainfluenza.
- Vi khuẩn: thường nhiễm thêm sau virus; riêng Bordetella bronchiseptica có thể gây bệnh ngay từ đầu.
- Dị ứng: theo mùa với phấn hoa, hoặc quanh năm với bụi nhà, nấm mốc.
- Chất kích ứng: khói, khí độc, hoá chất.
- Dị vật trong mũi.
- Nguyên nhân kéo dài: viêm mạn tính, chấn thương, ký sinh trùng, khối u, nhiễm nấm, áp xe chân răng lan lên xoang.
Merck lưu ý nhiễm nấm và viêm mạn có thể gây nước mũi một bên rồi lan sang hai bên, hoặc chuyển từ nhầy, mủ sang có máu. Chó bị viêm mũi có thể hắt hơi, ngáy, thở há miệng hoặc thở gắng sức, chảy nước mắt, viêm kết mạc.
Tiếng khò khè đến từ đâu
| Nguồn | Tiếng thở | Gợi ý |
|---|---|---|
| Mũi | Khịt, ngáy, rõ hơn khi ngậm miệng | Viêm mũi, dị vật, lỗ mũi hẹp |
| Họng, thanh quản | Rít khi hít vào, tiếng thay đổi, khàn tiếng | Liệt thanh quản, viêm thanh quản, vòm miệng mềm dài |
| Khí quản | Ho như tiếng ngỗng kêu, nặng khi phấn khích, kéo vòng cổ | Xẹp khí quản (hay ở giống toy), ho cũi chó |
| Phổi | Thở nhanh, gắng sức, ho có đờm, sốt | Viêm phổi, phù phổi |
Quay video khi chó thở khò khè hoặc ho, cả lúc nghỉ và lúc vận động, giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn nhiều so với mô tả bằng lời.
Chó mặt ngắn hay thở khò khè
Pug, Bulldog Anh, Bulldog Pháp, Shih Tzu, Bắc Kinh có mõm ngắn, lỗ mũi hẹp, vòm miệng mềm dài nên hay ngáy, khò khè từ nhỏ. Nhiều chủ nuôi coi đó là bình thường, nhưng đường thở hẹp làm chó dễ say nóng, mệt nhanh khi vận động, và có thể khó thở nặng khi trời nóng hoặc khi bị viêm đường hô hấp thêm. Hỏi thú y về đánh giá đường thở; một số trường hợp có thể cải thiện bằng phẫu thuật.
Hắt hơi ngược: trông đáng sợ nhưng thường vô hại
Hắt hơi ngược là khi chó hít vào mạnh, dồn dập qua mũi, tạo tiếng khịt khịt, đứng yên, vươn cổ. Cơn thường kéo dài ngắn rồi tự hết, chó trở lại bình thường. Hay gặp ở chó nhỏ, khi phấn khích, uống nước nhanh, kéo vòng cổ hoặc ngửi bụi. Nếu cơn xảy ra thường xuyên, kéo dài, hoặc kèm nước mũi, chảy máu mũi thì đi khám để tìm nguyên nhân như dị vật, mạt mũi hay viêm mũi.
Việc làm tại nhà với trường hợp nhẹ
Chỉ khi chó vẫn ăn uống, chơi bình thường, nước mũi trong, không sốt, không khó thở.
- Lau mũi bằng khăn mềm thấm nước ấm, lau nhẹ vảy khô.
- Giữ không khí trong nhà sạch: không hút thuốc gần chó, tránh bình xịt, nhang khói, hoá chất tẩy rửa mùi mạnh.
- Cho chó ở phòng thoáng, đủ ẩm; có thể cho chó ngồi trong phòng tắm có hơi nước ấm một lúc để long đờm, luôn có người trông.
- Dùng yếm ngực thay vòng cổ khi dắt chó, nhất là chó ho hoặc giống toy.
- Tách chó khỏi chó khác vì nhiều bệnh đường hô hấp lây qua tiếp xúc, dùng chung bát.
- Theo dõi nhiệt độ, lượng ăn uống, quay video tiếng thở.
- Không nhỏ thuốc nhỏ mũi, thuốc cảm của người cho chó. Một số thành phần có thể gây độc. Bài viết không đưa tên thuốc hay liều dùng.
Nếu sau vài ngày không đỡ, hoặc nước mũi chuyển đục, có máu, đi khám.
Thú y thường làm gì
Theo Merck, chẩn đoán dựa trên tiền sử, khám lâm sàng, chụp X-quang hoặc CT, nội soi mũi, sinh thiết, nuôi cấy và xét nghiệm máu. Điều trị theo nguyên nhân: kháng sinh khi có nhiễm khuẩn, thuốc kháng nấm khi nhiễm nấm, lấy dị vật, xử lý răng bị áp xe. Merck cũng lưu ý viêm mũi mạn tính do viêm thường khó điều trị dứt điểm.
Chó có hôi miệng, răng lung lay kèm sổ mũi một bên nên được khám răng, vì áp xe chân răng hàm trên có thể lan lên xoang; xem thêm bài chó bị hôi miệng.
Phòng bệnh đường hô hấp cho chó
- Tiêm phòng đủ mũi theo lịch bác sĩ thú y, trong đó có các bệnh gây sổ mũi, ho như care, adenovirus, parainfluenza; hỏi thêm về vắc xin ho cũi chó nếu chó hay đi gửi, đi tắm cắt tỉa.
- Hạn chế tiếp xúc chó ốm: không cho chó chơi với chó đang ho, sổ mũi; không dùng chung bát nước ở nơi công cộng.
- Giữ nhà thông thoáng, giặt đồ nằm, hút bụi thường xuyên, nhất là với chó dị ứng bụi.
- Tránh khói thuốc, khói bếp, nhang trong phòng chó ở.
- Không cho chó ngửi, chạy qua bụi cỏ có hạt vào mùa cỏ khô; kiểm tra mũi, tai, kẽ chân sau khi đi dạo.
- Chăm răng miệng để giảm áp xe chân răng.
- Giữ cân nặng hợp lý và tránh vận động mạnh lúc trời nóng với chó mặt ngắn, chó béo.
Khi nào đưa chó đi thú y ngay
- Khó thở: há miệng thở khi nghỉ, bụng hóp mạnh, dạng chân, vươn cổ.
- Lưỡi, nướu tím tái hoặc nhợt.
- Chảy máu mũi, hoặc nước mũi có máu.
- Nước mũi một bên kèm hắt hơi dữ dội, cào mũi.
- Sổ mũi kèm ghèn mắt, sốt, bỏ ăn ở chó con chưa tiêm đủ: cần nghĩ tới care, xem bài chó bị bệnh care.
- Ho kéo dài, ho có đờm, ho khi nằm nghỉ.
- Chó mặt ngắn thở khò khè nặng hơn thường ngày, nhất là khi trời nóng.
- Mặt sưng, sưng dưới mắt.
Câu hỏi thường gặp
Chó bị ho khò khè là bệnh gì?
Có thể do ho cũi chó, xẹp khí quản ở giống nhỏ, viêm phổi, bệnh tim hoặc đường thở hẹp ở chó mặt ngắn. Ho kiểu khạc như hóc xương có bài riêng chó bị ho khạc như hóc xương.
Chó bị ho khan có sao không?
Ho khan vài lần rồi hết thường nhẹ. Ho khan kéo dài, nặng về đêm, kèm mệt, khó thở hay sụt cân cần đi khám.
Chó hắt hơi liên tục phải làm sao?
Nếu hắt hơi kèm cào mũi, nước mũi một bên hoặc có máu, có thể có dị vật; đưa đi thú y sớm. Hắt hơi vài lần do bụi rồi hết thì theo dõi.
Chó sổ mũi có lây sang người không?
Phần lớn bệnh đường hô hấp của chó không lây sang người, nhưng vẫn nên rửa tay sau khi chăm chó bệnh. Chúng dễ lây sang chó khác.
Chó sổ mũi bao lâu thì khỏi?
Sổ mũi nhẹ do virus thường cải thiện trong vài ngày đến một hai tuần. Kéo dài hơn, hoặc nước mũi đục, có máu thì cần tìm nguyên nhân tại thú y.