Chó bị ho khạc như hóc xương liên tục mà không ăn xương thường do ho cũi chó (viêm khí phế quản truyền nhiễm), hẹp khí quản ở chó giống nhỏ, hắt hơi ngược, hoặc bệnh tim ở chó lớn tuổi. Nếu chó vẫn ăn, vẫn chơi, ho vài ngày gần đây sau khi tiếp xúc chó khác, thì hay là ho cũi chó, nên cho thú y khám và để chó nghỉ. Nếu chó thở khó, nướu tím, thở nhanh khi ngủ, sốt, bỏ ăn, lừ đừ, hoặc là chó con, thì đi thú y ngay.
| Kiểu ho | Có thể là | Hay gặp ở | Việc làm trước | Khi nào đi thú y |
|---|---|---|---|---|
| Ho khô to như ngỗng kêu, cuối cơn khạc bọt trắng, vẫn ăn chơi | Ho cũi chó | Chó mới gửi, mới đi spa, tiếp xúc nhiều chó | Nghỉ ngơi, tách riêng | Trong vài ngày, sớm hơn nếu nặng |
| Ho "ngỗng kêu" khi hồi hộp, kéo dây cổ, uống nước | Hẹp khí quản | Phốc sóc, Poodle, Chihuahua, Yorkshire | Dùng yếm ngực, giữ cân nặng | Sớm |
| Hít vào khịt khịt liên tục vài giây, rồi tự hết | Hắt hơi ngược | Chó nhỏ, chó mặt ngắn | Giữ bình tĩnh | Nếu xảy ra thường xuyên hoặc kéo dài |
| Ho về đêm, thở nhanh khi ngủ, mệt khi đi | Bệnh tim, phù phổi | Chó nhỏ trên 7 tuổi | Đếm nhịp thở khi ngủ | Sớm, ngay nếu thở gấp |
| Ho ướt, sốt, bỏ ăn | Viêm phổi | Chó con, chó già, sau ho cũi chó | Giữ ấm | Ngay |
| Ho đột ngột sau khi ăn, cào mõm | Hóc dị vật | Mọi lứa tuổi | Xem bài hóc xương | Ngay |
Vì sao chó ho khạc như hóc
Khi khí quản hoặc họng bị kích thích, chó ho mạnh và cuối cơn thường có động tác ọe, khạc ra một ít bọt trắng. Chủ nuôi rất hay nghĩ chó bị hóc xương. Theo VCA và Merck Veterinary Manual, các nguyên nhân hay gặp là:
Ho cũi chó (bệnh hô hấp truyền nhiễm ở chó): do nhiều tác nhân như vi khuẩn Bordetella bronchiseptica, virus á cúm chó, adenovirus type 2, thường phối hợp. Lây qua giọt bắn ở chỗ đông chó: trại gửi, spa, phòng khám, công viên. Chó ho khô, to, như có gì mắc trong cổ, có thể sổ mũi nhẹ. Theo Merck, phần lớn chó trưởng thành khoẻ mạnh tự hồi phục trong khoảng 1 đến 2 tuần, nhưng chó con, chó già, chó mặt ngắn có thể biến chứng viêm phổi.
Hẹp khí quản (xẹp khí quản): vòng sụn khí quản yếu, dẹt lại, đường thở hẹp. Hay gặp ở chó giống nhỏ, trung niên. Ho kiểu ngỗng kêu, nặng hơn khi hồi hộp, khi bị kéo vòng cổ, khi nóng, khi thừa cân.
Hắt hơi ngược: chó hít mạnh liên tục qua mũi, phát ra tiếng khịt khịt, đứng yên, cổ vươn ra, kéo dài vài giây đến một phút rồi tự hết. Thường vô hại.
Bệnh tim: ở chó nhỏ lớn tuổi, bệnh van tim làm tim to đè lên phế quản hoặc gây ứ dịch ở phổi. Chó ho nhiều về đêm, thở nhanh, mệt khi đi.
Viêm phổi, giun tim, khối u, dị vật là những nguyên nhân khác thú y cần loại trừ.
Cách kiểm tra tại nhà
- Quay video cơn ho bằng điện thoại. Thú y phân biệt ho, hắt hơi ngược và ọe tốt hơn khi xem video.
- Nhớ lại chó có ăn xương, gặm đồ gì trước khi ho không; có tiếp xúc chó khác, đi gửi, đi spa trong 1 đến 2 tuần qua không.
- Xem nướu và lưỡi: hồng là tốt; tím, xám là thiếu oxy.
- Đếm nhịp thở khi chó ngủ yên: đếm số lần ngực phồng lên trong 30 giây rồi nhân đôi. Nhiều bác sĩ tim mạch thú y coi nhịp thở khi ngủ thường xuyên trên khoảng 30 đến 40 lần mỗi phút là bất thường, cần khám.
- Đo nhiệt độ nếu có nhiệt kế dành cho thú.
- Theo dõi ăn uống, tinh thần.
Chăm chó ho tại nhà theo hướng dẫn thú y
- Cho chó nghỉ, hạn chế chạy nhảy, hồi hộp, vì vận động mạnh làm ho nhiều hơn.
- Tách riêng nếu nghi ho cũi chó, không đưa đến chỗ đông chó cho đến khi thú y cho phép.
- Thay vòng cổ bằng yếm ngực, nhất là với chó nhỏ, chó nghi hẹp khí quản.
- Giữ phòng thoáng, tránh khói thuốc, khói bếp, nhang, bụi, nước hoa xịt phòng.
- Giữ cân nặng hợp lý. Theo VCA, giảm cân giúp giảm ho rõ rệt ở chó hẹp khí quản thừa cân.
- Cho ăn, uống bình thường, thức ăn mềm nếu chó đau họng.
- Không tự cho uống thuốc ho, siro ho của người. Nhiều siro chứa chất độc với chó như xylitol, hoặc thuốc không hợp liều. Thuốc giảm ho, kháng sinh chỉ dùng khi thú y chỉ định.
Thú y có thể nghe tim phổi, chụp X-quang ngực, siêu âm tim, có khi soi khí quản để tìm đúng nguyên nhân.
Khi nào đưa đi thú y ngay
- Nướu, lưỡi tím hoặc xám.
- Thở gấp, thở há miệng khi nghỉ, thở phải gồng bụng, đứng dạng chân, vươn cổ để thở.
- Nhịp thở khi ngủ liên tục trên khoảng 40 lần mỗi phút.
- Ngất, xỉu sau cơn ho.
- Sốt, bỏ ăn, lừ đừ, ho ra đờm có máu.
- Chó con, chó già, chó mặt ngắn như Pug, Bulldog bị ho kèm mệt.
- Ho đột ngột sau khi ăn xương, gặm đồ, kèm cào mõm, chảy dãi.
- Ho kéo dài quá 1 đến 2 tuần không đỡ.
Phòng ho cũi chó
Có vắc xin phòng Bordetella và á cúm chó, dạng tiêm hoặc nhỏ mũi. WSAVA xếp đây là vắc xin không bắt buộc, nên cân nhắc cho chó hay đi gửi, đi spa, tiếp xúc nhiều chó. Hỏi thú y về lịch tiêm phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Chó bị hẹp khí quản phải làm sao?
Đưa chó đi thú y để xác định mức độ bằng X-quang hoặc soi khí quản. Tại nhà, dùng yếm ngực, giữ chó không thừa cân, tránh khói bụi, tránh nóng và hồi hộp. Ca nhẹ thường kiểm soát bằng thuốc theo đơn; ca nặng có thể cần đặt stent hoặc phẫu thuật.
Chó bị khó thở phải làm sao?
Khó thở là cấp cứu. Giữ chó bình tĩnh, để chỗ mát, thoáng, không bế ép vào ngực, và chở đi thú y ngay. Nếu nướu tím, chó ngất, hãy gọi báo trước cho phòng khám trên đường đi.
Chó con bị ho khò khè có sao không?
Chó con ho khò khè có thể do ho cũi chó, nhưng cũng có thể là giai đoạn đầu của bệnh care hoặc viêm phổi. Chó con dễ biến chứng hơn chó lớn, nên cần đi thú y sớm, nhất là khi kèm sổ mũi đặc, ghèn, sốt hay bỏ ăn.
Chó bị ho phải làm sao?
Nếu chó ho nhẹ, vẫn ăn chơi, cho nghỉ ngơi, tách khỏi chó khác, dùng yếm ngực và theo dõi vài ngày. Nếu ho kèm thở nhanh, sốt, bỏ ăn, nướu tím, ho kéo dài, hoặc chó già có bệnh tim, đi thú y ngay.