Chó bị bệnh care thường là chó con hoặc chó chưa tiêm phòng, bắt đầu bằng sốt, chảy ghèn, sổ mũi, ho, bỏ ăn, có khi kèm nôn và tiêu chảy. Sau vài tuần, một số chó có dấu hiệu thần kinh như giật cơ, co giật, đi loạng choạng, và gan bàn chân, mũi dày cứng. Nghi care thì đưa đi thú y ngay và cách ly khỏi chó khác. Không có thuốc diệt virus care; thú y điều trị hỗ trợ, và chó sống sót có thể mang di chứng thần kinh lâu dài. Tiêm vắc xin đủ mũi là cách phòng hiệu quả nhất.
| Giai đoạn | Dấu hiệu | Việc làm |
|---|---|---|
| Khoảng 1 đến 2 tuần sau khi nhiễm | Sốt nhẹ, mệt, dễ bỏ qua | Cách ly nếu biết chó tiếp xúc chó bệnh |
| Hô hấp, mắt | Ghèn mủ, chảy mũi, ho, sốt, bỏ ăn | Đi thú y, cách ly |
| Tiêu hoá | Nôn, tiêu chảy, mất nước | Truyền dịch tại thú y |
| Da | Gan bàn chân và mũi dày cứng, nứt; mụn mủ ở bụng chó con | Theo dõi, giữ sạch |
| Thần kinh | Giật cơ từng nhịp, co giật, nhai tóp tép, đi loạng choạng, liệt | Cấp cứu khi co giật |
Bệnh care là gì
Bệnh care (distemper) do virus care ở chó (canine distemper virus), cùng họ với virus sởi ở người, gây ra. Theo Merck Veterinary Manual và AVMA, virus tấn công hệ hô hấp, tiêu hoá, da và hệ thần kinh. Bệnh lây chủ yếu qua giọt bắn khi chó bệnh ho, hắt hơi, qua dịch mũi, ghèn, và dùng chung bát ăn, đồ vật. Chó mẹ có thể truyền sang chó con qua nhau thai.
Virus care không bền ngoài môi trường như parvo và bị phần lớn chất khử trùng thông thường tiêu diệt. Nguy cơ chính là tiếp xúc trực tiếp với chó bệnh. Chó bệnh có thể thải virus nhiều tuần.
Chó con từ 3 đến 6 tháng tuổi, khi kháng thể từ mẹ giảm mà chưa tiêm đủ, là nhóm hay mắc nhất.
Dấu hiệu chó bị care
Giai đoạn đầu:
- Sốt, mệt, bỏ ăn.
- Ghèn ở hai mắt, từ trong chuyển sang vàng xanh đặc.
- Sổ mũi, hắt hơi, ho, có thể thành viêm phổi.
- Nôn, tiêu chảy.
Giai đoạn sau:
- Gan bàn chân và mũi dày cứng, nứt nẻ. Người nuôi chó hay gọi là "cứng bàn".
- Mụn mủ ở bụng ở một số chó con.
- Dấu hiệu thần kinh: giật cơ nhịp nhàng ở đầu hoặc chân, co giật, nhai tóp tép như nhai kẹo, chảy dãi, đi loạng choạng, quay vòng, yếu hoặc liệt chân sau.
Theo Merck, dấu hiệu thần kinh có thể xuất hiện cùng lúc với các triệu chứng khác, vài tuần sau đó, hoặc ở chó chưa từng có triệu chứng rõ trước đó.
Thú y chẩn đoán và điều trị
- Chẩn đoán: dựa vào triệu chứng, tiền sử tiêm phòng, test nhanh từ ghèn hoặc dịch mũi, hoặc xét nghiệm PCR. Kết quả test có thể bị ảnh hưởng nếu chó vừa tiêm vắc xin, nên bác sĩ sẽ đánh giá cùng triệu chứng.
- Điều trị hỗ trợ: truyền dịch, chống nôn, hạ sốt theo chỉ định, kháng sinh chống nhiễm trùng phổi thứ phát, thuốc long đờm, khí dung, nuôi dưỡng.
- Kiểm soát co giật bằng thuốc do bác sĩ kê.
- Tiên lượng: VCA lưu ý tiên lượng khó đoán. Chó chỉ có triệu chứng hô hấp, tiêu hoá có thể hồi phục; chó có dấu hiệu thần kinh nặng tiên lượng kém hơn nhiều, có thể giật cơ suốt đời.
Không có thuốc đặc trị diệt virus care. Những lời quảng cáo "chữa khỏi care 100%" bằng thuốc tự pha hoặc huyết thanh không rõ nguồn là không có cơ sở.
Chăm chó bị care tại nhà theo hướng dẫn thú y
- Cách ly trong phòng riêng, thoáng, ấm, xa chó khác, nhất là chó con chưa tiêm.
- Lau ghèn, lau mũi nhiều lần mỗi ngày bằng bông thấm nước muối sinh lý, giúp chó dễ thở, dễ ngửi thức ăn.
- Cho ăn thức ăn mềm, thơm, ấm, chia nhiều bữa nhỏ. Chó không ngửi được mùi thường bỏ ăn.
- Để sẵn nước sạch.
- Dùng thuốc đúng đơn, không tự thêm thuốc của người.
- Khi chó co giật: dời đồ cứng, không giữ chặt, không cho gì vào miệng, giảm ánh sáng và tiếng ồn, ghi thời gian cơn giật, gọi thú y.
- Vệ sinh: giặt đồ nằm, lau sàn bằng chất khử trùng thông thường, rửa tay sau khi chăm.
Khi nào đưa đi thú y ngay
- Chó con hoặc chó chưa tiêm phòng có ghèn mủ, sổ mũi, ho, sốt, bỏ ăn.
- Co giật, nhất là cơn kéo dài hơn 5 phút hoặc nhiều cơn liền nhau.
- Thở gấp, thở khó, nướu tím.
- Nôn, tiêu chảy nhiều, mất nước.
- Đi loạng choạng, liệt chân, quay vòng.
- Chó đang điều trị mà bỏ ăn hoàn toàn quá một ngày.
Phòng bệnh care
Theo WSAVA, vắc xin care là vắc xin cốt lõi, thường nằm chung mũi với parvo và viêm gan. Chó con tiêm từ 6 đến 8 tuần tuổi, nhắc lại mỗi 2 đến 4 tuần đến 16 tuần tuổi trở lên, sau đó nhắc lại theo lịch bác sĩ. Trong lúc chưa tiêm đủ, không cho chó con tiếp xúc chó lạ, chó không rõ tiêm phòng. Chó mới mua về nên được khám và cách ly một thời gian.
Câu hỏi thường gặp
Chó bị care có lây sang người không?
Không. Virus care không gây bệnh cho người. Tuy nhiên người có thể mang dịch tiết trên tay, quần áo sang chó khác trong thời gian ngắn, nên cần rửa tay, thay áo sau khi chăm chó bệnh.
Chó bị care có chữa được không?
Nhiều chó hồi phục nếu chỉ có triệu chứng hô hấp, tiêu hoá và được điều trị hỗ trợ sớm. Khi đã có co giật, giật cơ nặng, khả năng hồi phục thấp hơn nhiều và có thể để lại di chứng. Không có thuốc diệt virus đặc hiệu.
Chó con bị co giật và sùi bọt mép có phải bị care?
Có thể, nhất là khi chó con chưa tiêm đủ và trước đó có ghèn, sổ mũi. Co giật ở chó con còn do tụt đường huyết, ngộ độc, sốt cao, giun sán nặng. Dù nguyên nhân gì, đây là cấp cứu.
Chó con bị chảy nước mũi có phải bệnh care không?
Chó con sổ mũi trong, vẫn ăn chơi có thể chỉ là cảm nhẹ hoặc ho cũi chó. Nếu dịch mũi chuyển đặc vàng xanh, kèm ghèn mủ, sốt, bỏ ăn ở chó chưa tiêm đủ thì cần khám ngay để loại trừ care.