Chó bị ỉa ra máu có thể do nguyên nhân nhẹ như ăn bậy, viêm đại tràng tạm thời, hoặc nguy hiểm như parvo, viêm dạ dày ruột xuất huyết, ký sinh trùng nặng, ngộ độc thuốc diệt chuột. Máu đỏ tươi, lẫn nhầy thường xuất phát từ ruột già; phân đen bóng như hắc ín là máu đã tiêu từ dạ dày, ruột non. Chó tiêu chảy ra máu kèm nôn, bỏ ăn, lả, nướu nhợt, hoặc là chó con, chó nhỏ phải đưa đi thú y ngay. Không có một thuốc chung cho mọi ca đi ngoài ra máu; bác sĩ thú y điều trị theo nguyên nhân.
| Kiểu máu trong phân | Thường gợi ý | Mức độ |
|---|---|---|
| Vài vệt máu đỏ tươi trên phân bình thường, chó khoẻ, một lần | Kích ứng ruột già, rặn mạnh, ăn bậy | Theo dõi, gọi thú y nếu lặp lại |
| Máu đỏ tươi, nhầy, rặn nhiều, đi ngoài nhiều lần | Viêm đại tràng | Đi khám trong ngày đến vài ngày |
| Tiêu chảy lỏng có nhiều máu, mùi tanh, kèm nôn | Parvo, viêm dạ dày ruột xuất huyết | Cấp cứu |
| Phân đen bóng, dính như hắc ín | Chảy máu đường tiêu hoá trên, giun móc nặng | Đi khám ngay |
| Máu trong phân kèm chảy máu nướu, bầm da, tiểu ra máu | Ngộ độc thuốc chuột, rối loạn đông máu | Cấp cứu |
Đọc màu máu trong phân
Máu đỏ tươi cho thấy máu chưa bị tiêu hoá, thường chảy từ đoạn cuối đường tiêu hoá: đại tràng, trực tràng, hậu môn. Theo Merck Veterinary Manual, chó bị viêm đại tràng có thể đi phân lẫn nhầy, đôi khi có máu, đi nhiều lần hơn, mót rặn.
Phân đen bóng như hắc ín là máu đã đi qua quá trình tiêu hoá, gợi ý chảy máu ở dạ dày hoặc ruột non. Theo Merck, nhiễm giun móc nặng gây tiêu chảy phân đen như hắc ín. Phân đen cũng có thể do chó ăn một số thức ăn hoặc thuốc; khi không chắc, mang mẫu phân đi xét nghiệm.
Các nguyên nhân thường gặp
Viêm dạ dày ruột xuất huyết. Theo Merck Veterinary Manual, bệnh khởi phát đột ngột với nôn và tiêu chảy ra máu ở chó trước đó khoẻ mạnh. Chó giống nhỏ, giống toy dễ mắc hơn, như Yorkshire Terrier, Miniature Pinscher, Poodle cỡ nhỏ, Maltese, Schnauzer cỡ nhỏ; tuổi khởi phát trung bình khoảng 5 năm. Nôn và tiêu chảy dữ dội có thể dẫn tới sốc do mất nước, nên cần thú y ngay. Phần lớn chó hồi phục tốt khi được điều trị hỗ trợ kịp thời, gồm truyền dịch.
Parvo. Theo Merck, triệu chứng thường xuất hiện 5 đến 7 ngày sau khi tiếp xúc virus, tiến triển thành nôn và tiêu chảy ra máu, hay gặp ở chó con chưa tiêm phòng đủ. Chi tiết trong bài chó bị parvo.
Viêm đại tràng. Do ăn bậy, đổi thức ăn, căng thẳng, dị ứng thức ăn, ký sinh trùng. Phân ít, nhầy, máu tươi, rặn nhiều lần.
Ký sinh trùng. Giun móc, giun tóc, đơn bào như cầu trùng, Giardia.
Dị vật, xương. Mảnh xương sắc, đồ chơi có thể làm trầy ruột, gây chảy máu hoặc tắc.
Ngộ độc thuốc diệt chuột loại chống đông. Gây chảy máu ở nhiều nơi, triệu chứng có thể xuất hiện sau vài ngày. Xem bài chó bị ăn bả phải làm sao.
Nguyên nhân khác. Polyp, khối u đường ruột, viêm tuyến hậu môn, bệnh gan, rối loạn đông máu.
Về thuốc điều trị chó đi ngoài ra máu
Không có một loại thuốc dùng chung cho mọi trường hợp chó đi ngoài ra máu, vì nguyên nhân rất khác nhau:
- Parvo, viêm dạ dày ruột xuất huyết cần truyền dịch, chống sốc, theo dõi tại cơ sở thú y.
- Ký sinh trùng cần thuốc đặc hiệu theo loại ký sinh tìm thấy trong phân.
- Ngộ độc thuốc chuột cần thuốc giải và theo dõi đông máu.
- Viêm đại tràng do ăn uống cần điều chỉnh chế độ ăn, đôi khi thêm thuốc hỗ trợ.
- Dị vật có thể cần can thiệp ngoại khoa.
Tự dùng thuốc cầm tiêu chảy, kháng sinh hay thuốc cầm máu của người có thể gây hại và làm mất thời gian vàng. Một số thuốc giảm đau của người còn gây loét dạ dày, làm chảy máu nặng hơn. Bài viết không đưa tên thuốc hay liều dùng; bác sĩ thú y sẽ kê đơn sau khi khám và xét nghiệm.
Thú y thường làm gì
- Khám tổng quát, kiểm tra nướu, mức mất nước, nhiệt độ, sờ bụng.
- Xét nghiệm phân tìm ký sinh trùng, test nhanh parvo khi nghi ngờ.
- Xét nghiệm máu: công thức máu, chỉ số mất nước, đông máu nếu nghi ngộ độc.
- Chụp X-quang hoặc siêu âm bụng khi nghi dị vật, khối u.
- Điều trị theo nguyên nhân: truyền dịch, thuốc chống nôn, thuốc tẩy ký sinh, chế độ ăn đặc biệt.
Việc làm tại nhà trong lúc chuẩn bị đi khám
- Chụp ảnh phân và mang một mẫu phân mới trong túi kín.
- Ghi lại thời điểm, số lần, có nôn không, chó ăn gì gần đây, có khả năng ăn phải thuốc chuột, xương, đồ lạ không.
- Cho uống nước sạch nếu chó không nôn; không ép ăn.
- Tách chó khỏi chó khác, nhất là chó con, vì parvo lây mạnh.
- Đeo găng khi dọn phân, rửa tay kỹ.
- Không cho uống thuốc của người, không tự gây nôn.
Chó khoẻ, chỉ có một vệt máu nhỏ trên phân bình thường một lần, vẫn ăn chơi tốt có thể theo dõi thêm một ngày: cho ăn thức ăn quen thuộc, bữa nhỏ, không đồ béo, xương. Nếu máu xuất hiện lại, hoặc có bất kỳ dấu hiệu nguy hiểm nào dưới đây, đi khám. Tiêu chảy không có máu có bài riêng chó bị tiêu chảy phải làm sao.
Phòng chó đi ngoài ra máu
- Tiêm phòng đủ mũi theo lịch. Theo Merck Veterinary Manual, chó con cần tiêm phòng parvo lúc 6 đến 8 tuần, 10 đến 12 tuần và 14 đến 16 tuần tuổi; bác sĩ thú y sẽ tư vấn lịch nhắc lại.
- Tẩy giun đều đặn theo lịch thú y khuyên, nhất là chó con và chó hay ra ngoài.
- Không cho ăn xương, đặc biệt xương gà, xương nấu chín dễ vỡ thành mảnh sắc.
- Đổi thức ăn từ từ, tránh đồ béo, đồ ăn thừa của người.
- Cất thuốc diệt chuột, hoá chất, thuốc của người ở nơi chó không với tới; không để chó đi rông, ăn bậy ngoài đường.
- Dọn phân thường xuyên, vệ sinh sân, ổ nằm để giảm tái nhiễm ký sinh trùng.
- Theo dõi phân hằng ngày khi dắt chó đi vệ sinh; phát hiện sớm giúp xử lý khi bệnh còn nhẹ.
- Giảm căng thẳng khi chuyển nhà, gửi chó, đi xa: giữ nguyên thức ăn và giờ ăn quen thuộc.
Khi nào phải đến thú y ngay
- Tiêu chảy ra nhiều máu, lỏng, mùi tanh.
- Kèm nôn, đặc biệt nôn ra máu.
- Chó lả, nằm một chỗ, nướu nhợt hoặc trắng, thở nhanh.
- Chó con, chó chưa tiêm phòng đủ.
- Chó nhỏ, giống toy đột ngột nôn và tiêu chảy ra máu.
- Phân đen như hắc ín.
- Nghi ăn thuốc diệt chuột, chất độc, xương, dị vật.
- Có dấu hiệu chảy máu nơi khác: nướu, mũi, bầm da, tiểu ra máu.
- Máu trong phân lặp lại quá một ngày.
Câu hỏi thường gặp
Chó đi ngoài ra máu tươi có nguy hiểm không?
Một vệt máu tươi nhỏ, một lần, chó khoẻ thường không nguy hiểm. Máu nhiều, lặp lại, kèm nôn, lừ đừ hay ở chó con thì nguy hiểm và cần khám ngay.
Thuốc điều trị chó đi ngoài ra máu là gì?
Không có thuốc chung. Mỗi nguyên nhân cần cách điều trị riêng, từ truyền dịch đến tẩy ký sinh hay thuốc giải độc. Bác sĩ thú y kê thuốc sau khi khám và xét nghiệm.
Chó bị tiêu chảy ra máu có phải bị parvo không?
Không phải lúc nào cũng vậy, nhưng chó con chưa tiêm đủ mà tiêu chảy ra máu, nôn, bỏ ăn thì parvo là nghi ngờ hàng đầu. Test nhanh tại thú y giúp xác định.
Chó đi ngoài phân đen có phải có máu không?
Có thể là máu đã tiêu từ dạ dày, ruột non. Một số thức ăn, thuốc cũng làm phân sẫm màu. Nếu phân đen bóng, dính và chó mệt, đi khám ngay.
Chó ỉa ra máu có tự khỏi không?
Trường hợp nhẹ do kích ứng ruột có thể tự hết. Các nguyên nhân nặng như parvo, viêm dạ dày ruột xuất huyết, ngộ độc không tự khỏi và có thể tử vong nếu chậm điều trị.