Nghi chó ăn bả thì đưa chó đi thú y ngay, không chờ triệu chứng, và gọi báo trước cho phòng khám trên đường đi. Nhặt mẫu bả, vỏ gói thuốc hoặc chất nôn cho vào túi kín mang theo. Không tự gây nôn bằng nước muối, không đổ nước đậu xanh, sữa, dầu ăn hay than vào miệng chó, nhất là khi chó đang co giật hoặc lơ mơ. Một số loại bả gây chết trong vài phút đến vài giờ, nên thời gian là yếu tố quyết định.
| Loại chất hay gặp trong bả | Dấu hiệu | Xuất hiện sau khi ăn | Việc làm |
|---|---|---|---|
| Xyanua (bả trộm chó) | Thở gấp, sùi bọt, co giật, ngã quỵ | Vài phút | Chở đi thú y ngay lập tức |
| Strychnine (mã tiền) | Co cứng, giật khi có tiếng động, lưng ưỡn | Vài phút đến khoảng 2 giờ | Để chỗ tối, yên, chở đi ngay |
| Thuốc trừ sâu lân hữu cơ, carbamat | Chảy dãi nhiều, run cơ, nôn, tiêu chảy, đồng tử co nhỏ | Vài phút đến vài giờ | Đi thú y ngay |
| Thuốc diệt chuột chống đông | Chảy máu mũi, nướu, phân đen, bầm tím, khó thở | Thường 3 đến 5 ngày sau | Đi thú y ngay khi biết chó ăn, dù chưa có dấu hiệu |
| Không rõ loại | Bất kỳ dấu hiệu nào ở trên | Bất kỳ | Coi như cấp cứu |
Thời gian trong bảng tổng hợp theo Merck Veterinary Manual (mục ngộ độc ở động vật nhỏ) và Trung tâm chống độc thú cưng ASPCA.
Bả chó thường là gì
Bả là mồi thịt, nội tạng, xôi, bánh có trộn chất độc. Ở Việt Nam, bả do kẻ trộm chó rải thường dùng chất tác dụng rất nhanh, các bệnh viện thú y trong nước thường nhắc tới xyanua. Ngoài ra chó còn hay ăn nhầm thuốc diệt chuột, thuốc trừ sâu, bả diệt ốc trong vườn hoặc nhà hàng xóm.
Dấu hiệu chó đã ăn bả
Nghĩ đến bả khi chó đang khoẻ đột nhiên:
- Sùi bọt mép, chảy dãi nhiều, thè lưỡi.
- Nôn, tiêu chảy, có khi lẫn máu.
- Run cơ, đi loạng choạng, co giật, người cứng đờ.
- Thở gấp, thở khó, nướu tím, nhợt hoặc đỏ bất thường.
- Lơ mơ, gọi không phản ứng, ngã quỵ.
- Chảy máu mũi, nướu, bầm tím dưới da, phân đen, thường vài ngày sau khi ăn thuốc diệt chuột.
Việc làm ngay, từng bước
- Giữ an toàn cho mình. Chó đang co giật hoặc đau có thể cắn cả chủ. Không cho tay vào miệng chó. Dùng khăn lớn hoặc chăn quấn nhẹ nếu cần bế.
- Đưa chó ra khỏi chỗ có bả, nhặt phần bả còn lại bằng túi nilon lộn trái, không chạm tay trần.
- Gọi phòng khám thú y gần nhất, nói rõ nghi ăn bả, chó đang có dấu hiệu gì, bao lâu rồi. Họ chuẩn bị trước sẽ tiết kiệm được thời gian.
- Chở đi ngay. Đặt chó nằm nghiêng trên chăn, đầu thấp hơn một chút để nước dãi chảy ra, không để chó úp mặt.
- Nếu chó co giật: dời đồ cứng xung quanh, không giữ chặt, không nhét gì vào miệng, giảm tiếng ồn và ánh sáng. Ghi lại cơn giật kéo dài bao lâu.
- Mang theo mẫu bả, vỏ gói thuốc, chất nôn trong túi kín. Nếu biết tên thuốc diệt chuột hay thuốc trừ sâu, chụp ảnh bao bì.
Những việc không được làm
- Không tự gây nôn khi chưa hỏi thú y. ASPCA lưu ý gây nôn có thể nguy hiểm khi chó đã lơ mơ, co giật, hoặc khi chất độc là chất ăn mòn, dầu. Dịch nôn có thể trào vào phổi.
- Không cho uống nước muối để gây nôn. Muối liều cao gây ngộ độc muối, làm chó nặng thêm.
- Không đổ nước đậu xanh, sữa, dầu ăn, nước chanh, mỡ lợn vào miệng chó. Những thứ này không giải được xyanua hay thuốc trừ sâu, và chó đang co giật dễ sặc.
- Không cho uống thuốc của người.
- Không chờ xem chó có tự khỏi không. Với thuốc diệt chuột chống đông, chó có thể trông bình thường vài ngày rồi mới chảy máu trong.
Khi nào đưa đi thú y ngay
Với bả, câu trả lời là luôn luôn. Cụ thể:
- Thấy chó ăn hoặc ngậm mồi lạ ngoài đường, dù chó chưa có dấu hiệu gì.
- Chó sùi bọt, co giật, run, thở gấp, ngã quỵ.
- Chó ăn phải thuốc diệt chuột, kể cả khi chỉ nghi ngờ. Thú y có thuốc giải cho nhóm chống đông và xét nghiệm đông máu.
- Chó chảy máu mũi, chảy máu nướu, phân đen, bầm tím mà không rõ lý do.
Thú y thường làm gì
Tuỳ chất độc và thời gian, bác sĩ có thể gây nôn có kiểm soát, rửa dạ dày, cho than hoạt tính loại dành cho thú y, truyền dịch, dùng thuốc chống co giật, thuốc giải đặc hiệu nếu có, và theo dõi tại chỗ. Tiên lượng phụ thuộc nhiều vào việc chó tới sớm hay muộn.
Phòng bả cho chó
- Không thả rông chó, nhất là buổi tối và sáng sớm.
- Tập cho chó không ăn đồ rơi ngoài đường, không nhận đồ ăn người lạ.
- Kiểm tra sân, cổng mỗi sáng. Thấy mồi lạ thì dùng túi nhặt bỏ.
- Cất thuốc diệt chuột, thuốc trừ sâu, bả ốc ngoài tầm với của chó. Đặt bẫy chuột trong hộp chắn.
Câu hỏi thường gặp
Chó bị bả bao lâu thì chết?
Tuỳ chất độc. Xyanua có thể làm chó chết trong vài phút, strychnine và thuốc trừ sâu trong vài giờ, còn thuốc diệt chuột chống đông thường gây chảy máu sau 3 đến 5 ngày. Vì không biết chắc loại chất, hãy đưa chó đi thú y ngay khi nghi ngờ.
Chó bị dính bả phải làm sao?
Nếu chó chỉ ngửi hoặc dính bả ở lông, lau sạch bằng khăn ướt và xà phòng để chó không liếm vào, rồi theo dõi sát. Nếu có khả năng chó đã liếm hoặc nuốt, hoặc có bất kỳ dấu hiệu run, chảy dãi, nôn, đưa đi thú y ngay.
Chó ăn bả có cứu được không?
Nhiều chó được cứu nếu tới thú y sớm, nhất là với thuốc diệt chuột và thuốc trừ sâu. Với xyanua, thời gian vàng rất ngắn. Không có cách nào ở nhà thay được việc chở chó đi ngay.
Chó con bị co giật và sùi bọt mép có phải ăn bả không?
Có thể, nhưng chó con co giật và sùi bọt còn do tụt đường huyết, bệnh care, sốt cao, động kinh. Dù nguyên nhân gì, chó con co giật là cấp cứu, cần đưa đi thú y ngay.