Nguyên nhân chó bị rụng lông chia làm hai nhóm: rụng lông bình thường (thay lông theo mùa, sau sinh, lông tơ chó con thay lông trưởng thành) và rụng lông do bệnh (ký sinh trùng, dị ứng, nhiễm nấm, vi khuẩn, rối loạn nội tiết, thiếu dinh dưỡng). Theo Merck Veterinary Manual, cần đưa chó đi thú y khi thấy mảng hói rõ ràng hoặc rụng lông đối xứng, nhất là khi kèm viêm hay gãi. Nếu chó rụng nhiều nhưng lông vẫn đều, da bên dưới không đỏ, không ngứa, chó ăn chơi bình thường thì thường là thay lông tự nhiên.
| Dấu hiệu | Thay lông bình thường | Rụng lông do bệnh |
|---|---|---|
| Kiểu rụng | Rụng đều khắp người, lông mới mọc ngay | Thành mảng, đốm, hoặc thưa đều hai bên thân |
| Da bên dưới | Bình thường | Đỏ, vảy, dày, sẫm màu, có mụn hoặc trơn bóng bất thường |
| Ngứa | Không hoặc rất ít | Thường ngứa (ký sinh, dị ứng) hoặc không ngứa (nội tiết) |
| Thời điểm | Theo mùa, sau sinh, lúc chó con lớn | Bất kỳ lúc nào, kéo dài |
| Toàn thân | Khoẻ, ăn ngủ bình thường | Có thể uống nhiều, tăng cân, lười, sụt cân |
| Việc cần làm | Chải lông thường xuyên | Đi thú y để tìm nguyên nhân |
Rụng lông bình thường
Thay lông theo mùa. Chó có lớp lông kép (lông tơ dày bên dưới, lông ngoài cứng) như Husky, Alaska, Becgie, Corgi, Phốc sóc thường rụng rất nhiều lông tơ vài lần mỗi năm. Chó sống trong nhà có điều hoà có thể rụng rải rác quanh năm.
Sau sinh và khi cho con bú. Merck Veterinary Manual nêu rụng lông tạm thời có thể xảy ra trong thời gian mang thai và cho con bú, và sau một đợt ốm nặng. Lông thường mọc lại trong vài tháng.
Chó con thay lông. Chó con thay lớp lông tơ bằng lông trưởng thành trong những tháng đầu đời. Một số giống trông "xấu xí" tạm thời trong giai đoạn này.
Giống ít rụng lông. Theo AKC, poodle là một trong số ít giống gần như không rụng lông; lông mọc dài liên tục và phải cắt tỉa. Poodle rụng lông nhiều là dấu hiệu nên chú ý.
Rụng lông do bệnh: nhóm có ngứa
Merck Veterinary Manual xếp rụng lông kèm viêm, ngứa vào nhóm hay gặp nhất, gồm nhiễm trùng, ký sinh trùng và dị ứng.
- Bọ chét, dị ứng bọ chét: ngứa và rụng lông vùng lưng gần đuôi, đùi sau. Xem bài chó bị bọ chét.
- Ghẻ Sarcoptes: ngứa dữ dội, vảy dày ở mép tai, khuỷu, bụng. Xem bài chó bị ghẻ phải làm sao.
- Dị ứng môi trường: theo Merck, thường khởi phát từ 6 tháng đến 3 tuổi, hay ở bàn chân, mặt, tai, chân trước, bụng.
- Dị ứng thức ăn: vị trí tương tự nhưng ít thay đổi theo mùa.
- Nhiễm trùng da do vi khuẩn, nấm men: da nhờn, mùi hôi, mụn mủ, thường đi sau các nguyên nhân trên.
Rụng lông do bệnh: nhóm ít hoặc không ngứa
- Nấm da: mảng tròn đóng vảy, lông gãy; có thể lây sang người. Xem bài chó bị nấm da.
- Xà mâu (Demodex): mảng rụng lông ở chó con quanh mắt, mõm, chân trước; ít ngứa lúc đầu.
- Rối loạn nội tiết: theo Merck, suy giáp và các rối loạn nội tiết khác có thể ức chế lông mọc. Kiểu hay gặp là lông thưa đều hai bên thân, đuôi trụi, da không đỏ, kèm lười vận động, tăng cân (suy giáp) hoặc uống nhiều, tiểu nhiều, bụng xệ (bệnh Cushing).
- Thiếu dinh dưỡng: Merck nêu thiếu dinh dưỡng, đặc biệt thiếu đạm, là một nguyên nhân rụng lông không viêm. Lông xơ, khô, dễ gãy.
- Tì đè, cọ xát: vết chai ở khuỷu, vùng cọ vòng cổ.
- Bẩm sinh, di truyền: một số giống có tình trạng rụng lông di truyền, thường xuất hiện theo một kiểu cố định.
Nguyên nhân hay gặp theo độ tuổi
| Độ tuổi | Nguyên nhân cần nghĩ tới trước |
|---|---|
| Chó con dưới 1 năm | Thay lông tơ, xà mâu, nấm da, ghẻ, giun sán làm suy dinh dưỡng |
| Chó non đến 3 tuổi | Bọ chét, dị ứng môi trường (hay khởi phát ở tuổi này), dị ứng thức ăn |
| Chó trưởng thành | Thay lông theo mùa, dị ứng, nhiễm trùng da, sau sinh ở chó cái |
| Chó trung niên, già | Rối loạn nội tiết (suy giáp, Cushing), vết chai do tì đè, bệnh toàn thân, khối u da |
Bảng chỉ nêu xu hướng. Bất kỳ nguyên nhân nào cũng có thể gặp ở mọi tuổi.
Bao nhiêu lông rụng là quá nhiều
Không có con số chuẩn cho lượng lông rụng mỗi ngày, vì mỗi giống, mỗi con khác nhau. Thay vì đếm lông, hãy nhìn vào da và bộ lông còn lại:
- Vẫn bình thường nếu lông rụng nhiều khi chải nhưng lớp lông còn lại vẫn dày đều, không thấy da lộ ra, lông mới mọc lên.
- Đáng lo nếu nhìn thấy da qua lớp lông ở một vùng, lông mỏng dần theo thời gian mà không mọc lại, lông xơ, gãy ngang, đổi màu, hoặc chó thay đổi tính nết, ăn uống.
So sánh ảnh chụp chó cùng vị trí, cùng ánh sáng qua vài tuần là cách dễ nhất để biết lông đang thưa đi hay chỉ là mùa thay lông. Mang theo những ảnh này khi đi khám.
Thú y tìm nguyên nhân thế nào
Theo Merck Veterinary Manual, bác sĩ thú y sẽ khám tổng quát, cạo da, chải tìm ký sinh trùng, nuôi cấy vi khuẩn và nấm, có khi sinh thiết da. Xét nghiệm máu và nước tiểu giúp phát hiện rối loạn nội tiết. Để việc khám hiệu quả, hãy ghi lại:
- Rụng lông bắt đầu từ khi nào, ở đâu, lan thế nào.
- Chó có ngứa, liếm, cắn không.
- Thức ăn, thay đổi gần đây, thuốc đang dùng, lịch phòng bọ chét.
- Chó có uống nhiều, ăn nhiều, tăng hay giảm cân, lười vận động không.
- Người và vật nuôi khác trong nhà có triệu chứng da không.
Việc làm tại nhà
- Chải lông hằng ngày khi chó thay lông bằng lược phù hợp loại lông; lông kép cần lược chải lông tơ.
- Tắm vừa phải bằng sữa tắm cho chó, sấy khô kỹ.
- Cho ăn thức ăn cân bằng, đủ đạm; không tự bổ sung thuốc bổ, dầu cá liều cao khi chưa hỏi thú y.
- Phòng bọ chét, ve, tẩy giun theo lịch.
- Theo dõi bằng ảnh: chụp cùng một vị trí mỗi tuần.
- Không cạo trụi lông chó lông kép để "đỡ rụng": lông có thể mọc lại không đều, da mất lớp bảo vệ nắng và nhiệt.
- Không bôi thuốc, dầu lạ lên vùng rụng lông khi chưa rõ nguyên nhân.
Khi nào đưa chó đi thú y
- Có mảng hói rõ, hoặc rụng lông đều hai bên thân.
- Da đỏ, vảy, mụn, có mùi, chảy dịch.
- Chó ngứa, liếm, cắn nhiều.
- Rụng lông kèm uống nhiều, ăn nhiều, tăng cân, lười, hoặc sụt cân.
- Chó con có mảng rụng lông.
- Người trong nhà nổi mảng ngứa trên da.
- Thay lông kéo dài bất thường, lông không mọc lại sau vài tháng.
Câu hỏi thường gặp
Chó rụng lông nhiều có sao không?
Nếu lông rụng đều, da bình thường, chó khoẻ thì thường là thay lông. Nếu có mảng hói, ngứa, da đỏ hoặc chó có triệu chứng toàn thân, cần đi khám.
Cách trị rụng lông chó tại nhà?
Chăm sóc tại nhà giúp với thay lông bình thường: chải lông, tắm đúng cách, ăn đủ chất. Rụng lông do bệnh cần thú y tìm nguyên nhân và điều trị; tự trị tại nhà dễ làm bệnh lan hoặc che triệu chứng.
Chó con bị rụng lông là do đâu?
Có thể do thay lông tơ, nhưng chó con cũng dễ mắc xà mâu, nấm da, ghẻ. Chó con có mảng rụng lông nên đi khám sớm.
Chó rụng lông có phải do thiếu chất?
Có thể, nhất là khi ăn thiếu đạm hoặc khẩu phần không cân bằng. Tuy vậy thiếu chất chỉ là một trong nhiều nguyên nhân, nên đi khám trước khi tự bổ sung.
Bao lâu thì lông chó mọc lại?
Tuỳ nguyên nhân và giống chó. Sau khi điều trị đúng, lông thường mọc lại trong vài tuần đến vài tháng. Rụng lông do nội tiết cần điều trị bệnh nền thì lông mới mọc lại.