Chó bị ghẻ cần đưa đi thú y để cạo da soi dưới kính hiển vi, vì có hai loại ghẻ chính cách chữa khác nhau. Ghẻ Sarcoptes gây ngứa dữ dội, lây nhanh sang chó khác và có thể gây ngứa ở người. Xà mâu do mạt Demodex thường ít ngứa lúc đầu, không lây sang người, hay gặp ở chó con và chó có sức đề kháng yếu. Trong lúc chờ khám, cách ly chó, giặt đồ nằm, không bôi nhớt xe, dầu hoả hay thuốc của người lên da chó.
| Đặc điểm | Ghẻ Sarcoptes (ghẻ ngứa) | Xà mâu (Demodex) |
|---|---|---|
| Ngứa | Rất ngứa, gãi cả đêm | Ít hoặc không ngứa lúc đầu, ngứa khi nhiễm trùng thêm |
| Chỗ hay bắt đầu | Mép tai, khuỷu chân, gót, bụng, ngực | Quanh mắt, mõm, chân trước, rồi lan |
| Lây sang chó khác | Lây mạnh qua tiếp xúc | Hầu như không lây giữa chó trưởng thành |
| Lây sang người | Có, gây nổi mẩn ngứa tạm thời | Không |
| Hay gặp ở | Mọi lứa tuổi, chó tiếp xúc chó hoang | Chó con, chó già, chó có bệnh nền |
| Việc làm trước | Cách ly, giặt đồ, rửa tay | Cho ăn đủ chất, tránh căng thẳng |
| Khi nào đi thú y | Ngay khi thấy ngứa, vảy | Ngay khi thấy mảng rụng lông |
Hai loại ghẻ ở chó
Ghẻ Sarcoptes do con cái ghẻ Sarcoptes scabiei đào hầm dưới da để đẻ trứng. Theo Merck Veterinary Manual, triệu chứng nổi bật là ngứa dữ dội, bắt đầu ở mép tai, khuỷu chân, gót chân và vùng bụng ít lông, rồi lan ra toàn thân. Da đỏ, nổi sẩn, đóng vảy vàng, rụng lông, dày da do gãi. Ghẻ lây qua tiếp xúc trực tiếp và qua đồ nằm, lược chải. Người tiếp xúc có thể bị nổi mẩn ngứa ở cánh tay, bụng, thường tự hết khi chó được chữa khỏi.
Xà mâu là tên người nuôi chó ở Việt Nam hay dùng cho bệnh do mạt Demodex. Theo VCA, mạt Demodex có sẵn với số lượng nhỏ trên da hầu hết chó khoẻ, truyền từ mẹ sang con trong những ngày đầu bú. Bệnh xảy ra khi sức đề kháng của chó không giữ được mạt ở mức thấp, mạt sinh sôi trong nang lông. Có hai dạng:
- Cục bộ: vài mảng rụng lông nhỏ, thường quanh mắt, mõm, chân trước ở chó con. Nhiều ca tự thoái lui khi chó lớn, nhưng vẫn cần thú y theo dõi.
- Toàn thân: rụng lông nhiều vùng, da đỏ, dày, có mủ do vi khuẩn nhiễm thêm, bàn chân sưng. Dạng này cần điều trị kéo dài. Ở chó trưởng thành mới mắc, bác sĩ thường tìm thêm bệnh nền như rối loạn nội tiết.
Vì sao phải đi khám, không tự chữa
- Ghẻ, nấm da, dị ứng, viêm da do vi khuẩn nhìn bên ngoài khá giống nhau.
- Thú y cạo da ở vài chỗ rồi soi kính hiển vi. Ghẻ Sarcoptes khó tìm thấy, đôi khi bác sĩ phải điều trị thử để chẩn đoán.
- Thuốc trị ghẻ cho chó có nhiều nhóm. Một số nhóm nguy hiểm, có thể gây ngộ độc thần kinh ở các giống chó mang đột biến gen MDR1 như Collie, Becgie Úc, Shetland. Vì vậy thuốc và liều phải do bác sĩ thú y quyết định.
- Chó ghẻ lâu ngày thường nhiễm thêm vi khuẩn, cần xử lý cùng lúc.
Chăm sóc tại nhà trong lúc điều trị
- Cách ly chó bị ghẻ Sarcoptes khỏi chó mèo khác cho đến khi thú y cho phép.
- Giặt đồ nằm, khăn, vòng cổ bằng nước nóng, phơi nắng. Thay đồ nằm thường xuyên.
- Điều trị tất cả chó tiếp xúc với chó bị ghẻ Sarcoptes nếu thú y khuyên.
- Rửa tay bằng xà phòng sau khi chạm vào chó. Nếu người nhà nổi mẩn ngứa, đi khám da liễu và nói rõ nhà có chó bị ghẻ.
- Tắm theo đúng hướng dẫn: chỉ dùng sữa tắm hoặc thuốc tắm do thú y chỉ định, đúng số lần. Tắm quá nhiều bằng xà phòng thường làm da khô, nặng thêm.
- Đeo loa chống liếm nếu chó gãi, cắn đến chảy máu.
- Cho ăn đủ chất, đủ đạm, tẩy giun đúng lịch. Với xà mâu, sức khoẻ tổng thể quan trọng.
- Tái khám đúng hẹn. Ghẻ thường phải điều trị vài tuần, xà mâu toàn thân có thể nhiều tháng, bác sĩ cạo da lại để biết khi nào được dừng.
Những mẹo không nên dùng
- Không bôi nhớt xe, dầu hoả, xăng, dầu diesel. Những chất này gây bỏng da, ngộ độc khi chó liếm, và không chữa được ghẻ.
- Không bôi thuốc trị ghẻ, kem bôi da của người khi chưa hỏi thú y.
- Không tắm lá cây thay cho điều trị. Nước lá có thể làm dịu da tạm thời, nhưng không diệt được mạt trong da và làm mất thời gian.
- Không bôi lưu huỳnh, vôi, dầu hắc đậm đặc lên vết lở.
Khi nào đưa đi thú y ngay
- Chó ngứa dữ dội, gãi đến chảy máu, mất ngủ.
- Rụng lông lan nhanh, nhiều vùng, da đỏ, có mủ, có mùi hôi.
- Bàn chân sưng, chó đi khập khiễng.
- Chó bỏ ăn, sốt, lừ đừ, sụt cân.
- Chó con có mảng rụng lông, dù ít ngứa.
- Người trong nhà cũng bắt đầu ngứa.
Câu hỏi thường gặp
Chó bị ghẻ thì bôi thuốc gì?
Không nên tự bôi. Có hai loại ghẻ khác nhau và nhiều bệnh da giống ghẻ, nên cần thú y cạo da xét nghiệm trước. Bác sĩ sẽ chọn thuốc uống, thuốc nhỏ gáy hoặc thuốc tắm phù hợp với loại ghẻ, giống chó và cân nặng.
Chó bị ghẻ tắm lá gì?
Tắm lá không chữa được ghẻ vì mạt nằm trong da và nang lông. Nếu muốn tắm cho chó dễ chịu, hỏi thú y loại sữa tắm dịu da, và vẫn phải điều trị đúng thuốc.
Chó bị xà mâu có lây cho người không?
Xà mâu do Demodex không lây sang người. Ghẻ Sarcoptes thì có thể gây ngứa ở người tiếp xúc. Vì hai loại giống nhau ngoài da, nên xác định loại bằng xét nghiệm trước khi kết luận.
Chó bị xà mâu có chết không?
Xà mâu cục bộ thường nhẹ. Xà mâu toàn thân để lâu có thể nhiễm trùng da sâu, nhiễm trùng máu và làm chó suy kiệt, nên cần điều trị sớm và theo dõi đến khi cạo da âm tính.
Chó con bị ghẻ phải làm sao?
Đưa chó con đi thú y để xác định loại ghẻ, vì nhiều thuốc trị ghẻ có giới hạn tuổi và cân nặng. Trong lúc chờ, giữ chó con sạch, ấm, ăn đủ chất và cách ly nếu nghi ghẻ ngứa.