Chó bị nấm da nên được đưa đi thú y để xác định đúng là nấm, vì nấm da dễ nhầm với ghẻ, dị ứng và viêm da do vi khuẩn. Dấu hiệu hay gặp là mảng rụng lông hình tròn, có vảy, viền hơi đỏ, lông quanh vết gãy ngắn, thường ít ngứa. Nấm da lây sang người và các con vật khác, nên trong lúc điều trị cần vệ sinh nhà, giặt đồ nằm và rửa tay sau khi chạm vào chó. Điều trị thường kéo dài nhiều tuần, không dừng khi vết mới khô.
| Dấu hiệu | Có thể là | Việc làm trước | Khi nào đi thú y |
|---|---|---|---|
| Vết tròn rụng lông, vảy, ít ngứa | Nấm da | Hạn chế tiếp xúc trẻ nhỏ | Sớm để xét nghiệm |
| Rụng lông, rất ngứa, mép tai khuỷu chân | Ghẻ Sarcoptes | Cách ly | Sớm |
| Mảng đỏ, mụn mủ, mùi hôi | Viêm da vi khuẩn | Giữ khô | Trong vài ngày |
| Ngứa bàn chân, bụng, liếm liên tục | Dị ứng | Ghi lại thức ăn, môi trường | Nếu kéo dài |
| Người nhà nổi vết tròn đỏ ngứa | Nấm lây từ chó | Người đi khám da liễu | Chó cũng cần khám |
Nấm da ở chó là gì
Nấm da là nhiễm nấm ở lớp sừng của da, lông và móng. Theo Merck Veterinary Manual, ở chó hay gặp ba loài: Microsporum canis, Microsporum gypseum (sống trong đất) và Trichophyton mentagrophytes (liên quan đến gặm nhấm). Bào tử nấm lây qua tiếp xúc trực tiếp với con vật bệnh, qua lược, đồ nằm, và qua đất. Bào tử có thể sống trong môi trường hơn một năm.
Chó con, chó già, chó suy dinh dưỡng, chó nuôi đông trong chỗ ẩm dễ mắc hơn. Thời tiết nóng ẩm ở Việt Nam cũng thuận lợi cho nấm.
Dấu hiệu nấm da
- Mảng rụng lông tròn hoặc không đều, thường ở đầu, tai, chân trước, đuôi.
- Da trong vết có vảy xám như tro, đôi khi đóng mài.
- Viền vết hơi đỏ, lan dần ra ngoài.
- Lông quanh vết gãy ngắn, dễ nhổ.
- Thường ít ngứa. Nếu ngứa nhiều, nghĩ thêm đến ghẻ hoặc dị ứng.
- Một số chó có cục sưng nổi gồ, chảy dịch trên da (kerion), dễ nhầm với u.
- Móng khô, giòn, biến dạng nếu nấm ở móng.
Thú y chẩn đoán thế nào
Không nên tự đoán qua ảnh. Bác sĩ có thể dùng:
- Đèn Wood: soi đèn tia cực tím trong phòng tối. Theo Merck, chỉ khoảng một nửa chủng M. canis phát sáng xanh táo, các loài khác không sáng, nên đèn không sáng chưa chắc là không có nấm.
- Soi lông, soi vảy dưới kính hiển vi.
- Cấy nấm: chắc chắn nhất nhưng mất vài ngày đến vài tuần mới có kết quả.
- Xét nghiệm PCR ở một số phòng khám lớn.
Điều trị và chăm sóc tại nhà
Điều trị gồm thuốc tại chỗ (tắm, bôi), thuốc uống khi nấm lan rộng, và vệ sinh môi trường. Thuốc và liều do thú y chỉ định. Việc chủ nuôi cần làm:
- Dùng đúng và đủ thuốc tắm, thuốc bôi, thuốc uống theo đơn. Tắm đúng số lần mỗi tuần như hướng dẫn, để thuốc ngấm đủ thời gian rồi mới xả.
- Cắt tỉa lông quanh vết nếu thú y khuyên, gom lông cắt cho vào túi kín bỏ đi.
- Không tự dừng thuốc khi vết khô. Thú y thường cấy nấm lại, cần kết quả âm tính mới dừng.
- Cách ly chó trong một phòng dễ lau chùi, tránh thảm, sofa vải.
- Giặt đồ nằm, khăn, vòng cổ bằng nước nóng; đồ khó giặt thì bỏ.
- Hút bụi và lau sàn thường xuyên. Bỏ túi bụi sau mỗi lần hút. Lau bằng dung dịch vệ sinh khử nấm theo hướng dẫn của thú y.
- Khám cho các con vật khác trong nhà, nhất là mèo, vì mèo có thể mang nấm mà không có triệu chứng.
- Người rửa tay bằng xà phòng sau khi chạm vào chó. Trẻ nhỏ, người già, người suy giảm miễn dịch hạn chế ôm chó trong thời gian điều trị.
Những việc không nên làm
- Không bôi kem trị nấm hoặc kem có corticoid của người khi chưa hỏi thú y. Kem có corticoid có thể làm nấm lan rộng hơn.
- Không bôi cồn, xăng, dầu, vôi, tỏi giã lên vết.
- Không tắm lá thay cho thuốc. Nước lá không diệt được bào tử trong nang lông.
- Không cạo trọc toàn thân khi chưa có hướng dẫn, dễ làm trầy da và phát tán bào tử.
Khi nào đưa đi thú y ngay
- Vết rụng lông lan nhanh, nhiều vết cùng lúc.
- Da đỏ, chảy dịch, có mủ, có mùi hôi.
- Chó ngứa dữ dội, gãi chảy máu.
- Chó con, chó già hoặc chó đang có bệnh khác bị nấm.
- Chó bỏ ăn, lừ đừ, sốt kèm tổn thương da.
- Người nhà xuất hiện vết tròn đỏ ngứa trên da.
Câu hỏi thường gặp
Chó bị nấm da bôi thuốc gì?
Thuốc bôi, thuốc tắm và thuốc uống trị nấm cho chó phải do thú y chỉ định sau khi xác định đúng là nấm. Nhiều trường hợp phải kết hợp tắm thuốc toàn thân và thuốc uống, không chỉ bôi riêng vết. Không dùng kem của người, nhất là loại có corticoid.
Chó bị nấm da có lây sang người không?
Có. Nấm da là bệnh lây giữa động vật và người. Người thường bị vết tròn đỏ, có vảy, ngứa ở tay, cổ, mặt. Trẻ nhỏ hay bị nhất. Người có vết nghi nấm nên đi khám da liễu và kể rõ nhà có chó bị nấm.
Chó con bị nấm da phải làm sao?
Đưa chó con đi thú y vì chó con dễ mắc và nhiều thuốc có giới hạn tuổi. Giữ chó con khô ráo, ăn đủ chất, cách ly khỏi trẻ nhỏ và vệ sinh chỗ nằm hằng ngày trong thời gian điều trị.
Chó bị rụng lông từng mảng có phải nấm không?
Có thể là nấm, nhưng cũng có thể là xà mâu, ghẻ, dị ứng, viêm da vi khuẩn hay bệnh nội tiết. Cần thú y cạo da, soi lông hoặc cấy nấm mới biết chắc.