Chó bị rụng lông thành từng mảng thường do một bệnh tại chỗ trên da, hay gặp nhất là nấm da, xà mâu (mạt Demodex), điểm nóng viêm da, ghẻ Sarcoptes, vết chai do tì đè và phản ứng tại chỗ tiêm. Rụng lông theo mùa hay do nội tiết thường lan đều hoặc đối xứng hai bên, ít khi thành mảng rõ rệt. Theo Merck Veterinary Manual, nên đưa chó đi thú y khi có mảng hói rõ hoặc rụng lông đối xứng, nhất là khi kèm viêm hay gãi. Nấm da có thể lây sang người, nên cần xác định sớm.
| Kiểu mảng | Vị trí hay gặp | Ngứa | Nghĩ tới | Lây sang người |
|---|---|---|---|---|
| Tròn, khô, bong vảy, lông gãy ở rìa | Mặt, tai, đuôi, bàn chân | Thường ít | Nấm da | Có thể |
| Vài mảng nhỏ, da hồng nhẹ | Quanh mắt, mõm, chân trước ở chó con | Ít | Xà mâu cục bộ | Không |
| Đỏ, ướt, rỉ dịch, lan trong vài giờ | Cổ, má, hông, gốc đuôi | Rất ngứa, đau | Điểm nóng viêm da | Không |
| Vảy dày, trầy xước, bắt đầu ở mép tai | Mép tai, khuỷu, bụng | Rất ngứa | Ghẻ Sarcoptes | Có thể gây ngứa tạm |
| Da dày, xám, khô như chai | Khuỷu, cổ chân, hông ở chó lớn | Không | Vết chai do tì đè | Không |
| Một mảng tròn ở chỗ từng tiêm | Gáy, vai, hông | Không | Phản ứng tại chỗ tiêm | Không |
Bảng giúp khoanh vùng, không thay cho chẩn đoán. Nhiều bệnh da nhìn giống nhau và có thể xảy ra cùng lúc.
1. Nấm da
Theo Merck Veterinary Manual, chó nhiễm nấm da có các mảng hói, bong vảy, lông gãy, đôi khi có nốt giống mụn, hay gặp ở mặt, tai, đuôi và bàn chân. Ba loài nấm gây phần lớn ca bệnh, trong đó Microsporum canis chiếm khoảng 70%. Nấm lây qua tiếp xúc với con vật bệnh hoặc đồ vật dính bào tử, và người có thể bị lây dễ dàng.
Chẩn đoán bằng soi đèn tia cực tím (đèn Wood), soi lông trực tiếp dưới kính hiển vi và nuôi cấy nấm, trong đó nuôi cấy chính xác nhất. Ở chó trưởng thành khoẻ, bệnh có thể tự lui, nhưng điều trị giúp khỏi nhanh hơn và giảm lây lan. Cách chăm sóc chi tiết có ở bài chó bị nấm da phải làm sao.
2. Xà mâu (Demodex)
Theo Merck, xà mâu cục bộ thường gặp ở chó dưới 1 tuổi, biểu hiện bằng khoảng 1 đến 5 mảng nhỏ riêng rẽ, trụi lông, đỏ và bong vảy, ít hoặc không ngứa. Vị trí hay gặp là quanh mắt, mép, mõm và chân trước, nên đây là nguyên nhân cần nghĩ tới đầu tiên khi chó con bị rụng lông quanh mắt. Phần lớn ca cục bộ tự khỏi, nhưng nếu mảng lan nhiều vùng thì thành xà mâu toàn thân, cần điều trị dài ngày. Chẩn đoán bằng cạo da sâu. Phân biệt với ghẻ Sarcoptes có trong bài chó bị ghẻ phải làm sao.
Rụng lông quanh mắt kèm mắt đỏ, chảy ghèn, nheo mắt có thể là bệnh ở mắt hoặc mí mắt, xem thêm bài chó bị mắt đỏ là bị gì.
3. Điểm nóng viêm da
Điểm nóng (viêm da cấp ẩm) là vùng da bị viêm do chó liếm, cắn, gãi liên tục một chỗ, thường sau một kích thích như bọ chét, dị ứng, lông dày ẩm không khô, đau tai hoặc đau khớp gần đó. Mảng đỏ, ướt, rỉ dịch, ranh giới rõ, có thể lan rộng rất nhanh, chó đau khi chạm vào. Hay gặp ở giống lông dày, nhất là mùa nóng ẩm.
Điểm nóng cần thú y làm sạch, cắt lông quanh vùng tổn thương và điều trị viêm, nhiễm trùng, đồng thời tìm kích thích ban đầu để tránh tái phát.
4. Ghẻ Sarcoptes
Ngứa dữ dội, vảy dày, trầy xước, thường bắt đầu ở mép tai, khuỷu chân, gót chân, bụng rồi lan. Lây mạnh giữa các chó và có thể gây nổi mẩn ngứa tạm thời ở người. Chẩn đoán bằng cạo da, đôi khi phải điều trị thử vì mạt khó tìm.
5. Vết chai do tì đè
Chó lớn, chó gầy hay nằm trên nền cứng dễ có mảng da trụi lông, dày, xám ở khuỷu chân, cổ chân, hông. Đây là phản ứng bảo vệ của da trước áp lực lặp lại. Vết chai khô thường không cần thuốc, chỉ cần cho chó nằm trên đệm mềm. Nếu chai nứt, chảy dịch, sưng thì đã nhiễm trùng, cần thú y.
6. Phản ứng tại chỗ tiêm và nguyên nhân khác
Một số chó có mảng rụng lông tròn tại chỗ từng tiêm thuốc hoặc vắc xin, xuất hiện vài tuần sau khi tiêm. Hãy báo bác sĩ thú y để được đánh giá. Ngoài ra, vòng cổ chật, cọ xát, bỏng hoá chất, bệnh tự miễn và một số khối u da cũng có thể gây mảng rụng lông; những trường hợp này cần khám trực tiếp.
Rụng lông từng mảng khác rụng lông lan toả thế nào
Rụng lông theo mùa, sau sinh, sau ốm nặng hay do thiếu dinh dưỡng thường làm lông thưa đều khắp người. Theo Merck, rụng lông do rối loạn nội tiết như suy giáp thường không ngứa và hay đối xứng hai bên thân. Nếu chó của bạn rụng lông nhiều nhưng không thành mảng, đọc thêm các nguyên nhân rụng lông lan toả và đi khám để làm xét nghiệm máu khi cần.
Chăm sóc lông da để giảm nguy cơ
- Chải lông thường xuyên để phát hiện sớm mảng rụng, ve, bọ chét, và giúp lông dày thông thoáng.
- Sấy khô lông sau khi tắm hoặc dầm mưa, nhất là giống lông dày; lông ẩm lâu ngày dễ sinh điểm nóng.
- Phòng bọ chét, ve đều đặn theo tư vấn thú y.
- Cho nằm đệm mềm với chó lớn, chó già, chó gầy để tránh chai khuỷu.
- Vệ sinh lược, đồ nằm, vòng cổ riêng cho từng con, không dùng chung khi có con đang bị nấm.
- Cho ăn đủ chất: theo Merck Veterinary Manual, thiếu dinh dưỡng, nhất là thiếu đạm, có thể làm rụng lông.
- Khám định kỳ để bác sĩ kiểm tra da, lông, cân nặng.
Việc làm tại nhà trong lúc chờ khám
- Chụp ảnh mảng rụng lông ngay hôm phát hiện và vài ngày sau để thấy mảng có lan không.
- Hạn chế chó liếm, cắn bằng loa chống liếm.
- Rửa tay sau khi chạm vào chó, nhất là khi trong nhà có trẻ nhỏ, người già hay người suy giảm miễn dịch, vì nấm da có thể lây.
- Tạm tách chó khỏi chó mèo khác nếu nghi nấm hoặc ghẻ.
- Giặt đồ nằm, hút bụi nơi chó hay nằm.
- Không bôi thuốc của người, dầu nhớt, dầu hoả, tỏi, chanh lên mảng rụng lông. Những thứ này gây kích ứng, bỏng da, làm sai kết quả xét nghiệm.
Khi nào đưa chó đi thú y ngay
- Mảng rụng lông đỏ, ướt, rỉ dịch, lan nhanh trong ngày.
- Nhiều mảng xuất hiện cùng lúc hoặc lan sang vùng mới.
- Chó con có mảng rụng lông, dù không ngứa.
- Chó ngứa dữ dội, mất ngủ.
- Da có mủ, mùi hôi, sưng đau.
- Người trong nhà nổi mảng tròn đỏ ngứa trên da.
- Chó kèm sụt cân, bỏ ăn, uống nhiều, lừ đừ.
Câu hỏi thường gặp
Chó bị rụng lông từng đốm tròn là bệnh gì?
Hay gặp nhất là nấm da và xà mâu cục bộ. Hai bệnh cách chữa khác nhau và nấm có thể lây sang người, nên cần thú y soi lông, cạo da hoặc nuôi cấy nấm để phân biệt.
Chó bị rụng lông quanh mắt là bị gì?
Ở chó con, nguyên nhân hay gặp là xà mâu cục bộ. Ngoài ra có thể do nấm, dị ứng khiến chó dụi mắt, hoặc bệnh ở mắt, mí mắt. Nếu mắt đỏ, chảy ghèn, cần khám sớm.
Mảng rụng lông có mọc lại không?
Phần lớn mọc lại khi nguyên nhân được điều trị. Lông thường mọc chậm hơn so với lúc da hết viêm. Vết chai lâu năm hoặc sẹo sâu có thể không mọc lại lông.
Có nên cạo lông quanh mảng rụng lông không?
Với điểm nóng, thú y thường cắt lông quanh vùng tổn thương để làm sạch. Việc cạo nên để thú y làm, vì cạo sai có thể làm trầy da và phát tán bào tử nấm.
Chó bị rụng lông từng mảng có lây cho chó khác không?
Nấm da và ghẻ Sarcoptes lây được. Xà mâu, điểm nóng và vết chai thì không. Tạm tách chó cho đến khi có chẩn đoán.