Chó bị cherry eye là khi tuyến lệ nằm dưới mí mắt thứ ba bị lồi ra ngoài, thấy như một cục tròn màu đỏ hồng ở khoé mắt trong. Bệnh ít khi tự hết và không phải cấp cứu, nhưng nên đưa đi thú y sớm để bác sĩ đặt tuyến về chỗ cũ bằng phẫu thuật. Không nên cắt bỏ tuyến, vì tuyến này góp một phần lớn nước mắt, cắt đi dễ gây khô mắt suốt đời. Trong lúc chờ, ngăn chó dụi, cào mắt.
| Dấu hiệu | Có thể là | Việc làm trước | Khi nào đi thú y |
|---|---|---|---|
| Cục đỏ tròn nhẵn ở khoé trong, chó vẫn mở mắt bình thường | Cherry eye | Ngăn cào dụi | Trong vài ngày |
| Cục đỏ kèm chảy ghèn, dụi mắt | Cherry eye bị kích ứng | Lau ghèn bằng nước sạch | Sớm |
| Mí thứ ba che nửa mắt, cả hai mắt | Mệt, sốt, bệnh thần kinh | Theo dõi toàn thân | Sớm |
| Cục sần sùi, có mạch máu, ở chó già | U mí mắt | Không nặn | Sớm |
| Nheo mắt, mắt đục, chảy nước nhiều | Loét giác mạc | Không nhỏ thuốc người | Ngay |
Cherry eye là gì
Chó có mí mắt thứ ba nằm ở góc trong của mắt, dưới mí mắt dưới. Mặt sau mí thứ ba có một tuyến tiết nước mắt. Theo VCA và Merck Veterinary Manual, tuyến này được giữ đúng chỗ bằng một dải mô liên kết. Khi dải này yếu hoặc lỏng, tuyến bị lật ra ngoài, sưng lên và đỏ, giống quả anh đào nên có tên "cherry eye".
Theo các tài liệu thú y, tuyến mí thứ ba góp khoảng 30 đến 50 phần trăm lượng nước mắt, tuỳ nguồn. Vì vậy các bác sĩ nhãn khoa thú y, trong đó có Hội Nhãn khoa Thú y Hoa Kỳ (ACVO), khuyên giữ lại tuyến bằng cách đặt về chỗ cũ chứ không cắt bỏ.
Giống chó hay bị cherry eye
Bệnh hay gặp ở chó dưới 2 tuổi, nhất là các giống:
- Bulldog Anh, Bulldog Pháp, Pug, Boston Terrier.
- Shih Tzu, Lhasa Apso, Bắc Kinh.
- Cocker Spaniel, Beagle.
- Mastiff, Cane Corso, Bloodhound.
Nhiều chó bị một mắt trước, rồi vài tuần hoặc vài tháng sau bị nốt mắt kia.
Cherry eye có tự hết không
Đôi khi tuyến tự thụt vào rồi lại lồi ra, nhưng thường không tự khỏi hẳn. Tuyến lồi ra lâu ngày bị khô, sưng, viêm, giảm tiết nước mắt và khó đặt lại hơn. Vì vậy nên cho thú y khám sớm dù chó chưa có vẻ khó chịu.
Điều trị cherry eye
- Khám mắt: bác sĩ kiểm tra giác mạc, đo lượng nước mắt, loại trừ u hay bệnh khác.
- Thuốc nhỏ giảm viêm trước mổ nếu tuyến đang sưng, theo đơn của bác sĩ.
- Phẫu thuật đặt lại tuyến: có vài kỹ thuật, phổ biến là tạo túi ở mặt sau mí thứ ba để vùi tuyến vào, hoặc khâu neo tuyến. Chó được gây mê.
- Sau mổ: đeo loa chống cào vài ngày đến hai tuần, nhỏ thuốc theo đơn, tái khám.
- Tái phát: VCA ghi nhận một tỷ lệ nhỏ chó bị lồi lại sau mổ, nhất là giống mặt ngắn, khi đó có thể mổ lại bằng kỹ thuật khác.
Chi phí mổ ở Việt Nam khác nhau nhiều giữa các phòng khám, mổ một hay hai mắt, và có cần xét nghiệm trước gây mê hay không. Hỏi báo giá cụ thể tại phòng khám.
Chăm sóc trong lúc chờ mổ
- Đeo loa chống cào nếu chó dụi mắt vào thảm, sofa hoặc cào bằng chân.
- Lau ghèn ở khoé mắt bằng bông thấm nước muối sinh lý hoặc nước sạch đun sôi để nguội, lau từ trong ra ngoài.
- Không ấn tuyến vào bằng tay khi chưa được thú y hướng dẫn, dễ làm tổn thương tuyến và giác mạc.
- Không nhỏ thuốc nhỏ mắt của người, nhất là thuốc có corticoid, khi chưa khám.
- Tránh bụi, gió mạnh, cắt lông quanh mắt gọn gàng.
Khi nào đưa đi thú y ngay
- Chó nheo mắt, nhắm tịt mắt, chảy nước mắt nhiều.
- Mắt đục, có vệt trắng hoặc xanh trên giác mạc.
- Tuyến lồi ra bị khô, sẫm màu, chảy máu hoặc có mủ.
- Mắt đỏ lan rộng, mí sưng to.
- Chó cào mắt liên tục, không ngăn được.
- Mắt lồi hẳn ra khỏi hốc sau va chạm, hay gặp ở chó mặt ngắn. Đây là cấp cứu khác với cherry eye.
Câu hỏi thường gặp
Chó bị cherry eyes có nguy hiểm không?
Không đe doạ tính mạng, nhưng để lâu tuyến bị viêm, giảm tiết nước mắt và có thể dẫn tới khô mắt, loét giác mạc. Nên cho thú y khám và mổ đặt lại tuyến sớm.
Chó bị mộng mắt có phải cherry eye không?
Nhiều người gọi cục đỏ ở khoé mắt chó là mộng mắt, và phần lớn trường hợp đó chính là cherry eye. Tuy nhiên cục ở mắt còn có thể là u, viêm mí thứ ba hay lông mọc ngược. Thú y khám sẽ phân biệt được.
Chó bị chảy nước mắt có liên quan cherry eye không?
Có thể. Tuyến lồi ra làm mắt kích ứng, chảy nước mắt và ghèn. Chảy nước mắt còn do tắc lệ đạo, lông mi mọc ngược, viêm kết mạc, loét giác mạc. Nếu kèm nheo mắt hay mắt đỏ, đi khám sớm.
Chó bị sưng mắt ở khoé trong là gì?
Sưng đỏ tròn ở khoé trong thường là cherry eye. Sưng cả mí, mặt sưng lại có thể do dị ứng, côn trùng đốt, áp xe răng. Nếu sưng nhanh hoặc chó đau, đi thú y ngay.