Chó hóc xương mà vẫn thở được, vẫn ho hoặc ọe được thì giữ chó bình tĩnh và chở đi thú y ngay, không thò tay móc sâu vào họng. Nếu chó không thở được, nướu tái tím, ngã quỵ thì phải sơ cứu ngay tại chỗ theo cách bên dưới và vẫn đưa đi thú y. Xương mắc ở thực quản không nhìn thấy từ miệng, cần bác sĩ nội soi gắp ra hoặc mổ.
| Chỗ mắc | Dấu hiệu | Việc làm trước | Mức độ |
|---|---|---|---|
| Kẹt ngang vòm miệng, giữa răng | Cào mõm, chảy dãi, há miệng liên tục, vẫn thở bình thường | Nhìn bằng đèn pin, chỉ lấy nếu thấy rõ và lỏng | Đi thú y trong vài giờ nếu không lấy được |
| Họng, thanh quản | Ọe liên tục, thở rít, hoảng loạn | Không móc tay, chở đi ngay | Cấp cứu |
| Nghẹn khí quản | Không thở được, nướu tím, ngã | Sơ cứu ép bụng, vừa sơ cứu vừa đi | Cấp cứu tối khẩn |
| Thực quản | Nuốt khó, trớ ngay khi ăn uống, chảy dãi, bỏ ăn | Không cho ăn, không ép nuốt cơm | Đi thú y trong ngày |
| Dạ dày, ruột | Nôn, bỏ ăn, đau bụng, phân đen, sau vài giờ đến vài ngày | Không tự tẩy xổ | Đi thú y |
Nhận biết chó bị hóc xương
Hóc thường xảy ra ngay khi ăn hoặc nhai xương. Các dấu hiệu chủ nhà hay thấy:
- Cào mõm bằng chân, dụi mặt xuống đất.
- Há miệng, ngậm không kín, chảy dãi nhiều.
- Ọe, rướn cổ, khạc liên tục.
- Nuốt khan nhiều lần, liếm môi.
- Bỏ ăn, hoặc ăn vào là trớ ra ngay.
- Thở rít, thở khó, hoảng hốt nếu xương chạm vào đường thở.
Cần phân biệt với ho khạc do ho cũi chó hoặc hẹp khí quản. Nhiều chó ho khạc như hóc xương nhưng không ăn xương gì cả. Nếu chó ho kiểu ngỗng kêu, khạc ra ít bọt trắng rồi vẫn ăn uống được thì nhiều khả năng là bệnh hô hấp, không phải hóc.
Xử lý theo từng trường hợp
Chó vẫn thở được
- Giữ chó bình tĩnh, nói nhỏ, không đuổi bắt.
- Nếu chó hiền, nhờ người giữ chó, mở miệng chó dưới ánh đèn pin để nhìn.
- Chỉ lấy ra khi thấy rõ mẩu xương nằm ngay phía trước và lấy được dễ dàng. Không thò ngón tay mù vào họng, vì dễ đẩy xương vào sâu hơn và dễ bị cắn.
- Nếu không thấy hoặc không lấy được, chở đi thú y. Không cho ăn cơm, bánh mì hay chuối để "đẩy xương xuống". Xương sắc có thể làm rách thực quản.
Chó không thở được
Theo hướng dẫn sơ cứu của VCA, khi chó nghẹn hoàn toàn:
- Nhìn nhanh vào miệng, nếu thấy vật cản thì lấy ra.
- Chó nhỏ: bế chó, lưng áp vào ngực người, đầu hướng lên, ép nhanh ngay dưới cung sườn vào trong và lên trên 5 lần.
- Chó lớn: nếu chó đứng, ôm từ phía sau, đặt nắm tay ngay dưới cung sườn, ép mạnh vào trong và lên trên 5 lần. Nếu chó nằm, đặt một tay lên lưng, tay kia ép bụng ngay dưới xương sườn hướng lên phía đầu.
- Kiểm tra miệng, lấy vật đã bật ra. Lặp lại nếu cần.
- Dù lấy được hay không, vẫn đưa chó đi thú y vì có thể tổn thương họng hoặc xương sườn.
Hỏi trước phòng khám thú y gần nhà để được chỉ cách làm đúng trên chính con chó của mình.
Xương mắc ở thực quản
Theo Merck Veterinary Manual, dị vật thực quản ở chó hay gặp nhất là xương, và thường mắc ở chỗ thực quản hẹp: đầu vào ngực, đoạn trước tim, và ngay trước dạ dày. Chó thường chảy dãi, nuốt khó, trớ, bỏ ăn. Xương để lâu có thể làm thủng thực quản, gây viêm trung thất rất nặng. Bác sĩ chụp X-quang để xác định, rồi gắp bằng nội soi hoặc đẩy xuống dạ dày, trường hợp khó phải mổ.
Khi nào đưa đi thú y ngay
- Chó thở rít, thở khó, nướu tím hoặc tái, ngã quỵ.
- Không lấy được xương ra, hoặc không nhìn thấy xương.
- Chó chảy dãi, nuốt khó, ăn uống vào là trớ ra.
- Có máu trong nước dãi, dịch nôn hoặc phân.
- Chó bỏ ăn, nôn, đau bụng, bụng căng trong vài ngày sau khi ăn xương.
- Đã lấy được xương nhưng chó vẫn ọe, vẫn cào mõm, hoặc miệng chảy máu.
Phòng chó hóc xương
- Không cho chó ăn xương gà, xương vịt, xương cá, xương sườn đã nấu chín. Xương chín giòn, vỡ thành mảnh nhọn.
- Gom rác có xương vào thùng có nắp.
- Dùng đồ nhai dành cho chó, kích cỡ lớn hơn miệng chó, và trông chó khi nhai.
- Không cho chó nhai vật nhỏ có thể nuốt trọn.
Câu hỏi thường gặp
Chó bị hóc xương cá phải làm sao?
Xương cá nhỏ hay găm vào lưỡi, nướu hoặc họng. Nếu nhìn thấy rõ và chó cho phép thì có thể gắp ra bằng nhíp. Nếu không thấy, chó vẫn cào mõm, chảy dãi, bỏ ăn thì đưa đi thú y để bác sĩ gây mê nhẹ và gắp.
Chó bị mắc cổ phải làm sao?
Nếu chó vẫn thở được, giữ chó yên và chở đi thú y, không cho ăn cơm hay bánh mì để nuốt trôi. Nếu chó không thở được, sơ cứu ép bụng dưới cung sườn và vừa làm vừa đưa đi cấp cứu.
Chó bị ho khạc như hóc xương liên tục là bị gì?
Nếu chó không ăn xương mà vẫn ho khạc như hóc, thường là ho cũi chó, hẹp khí quản, hắt hơi ngược hoặc bệnh tim. Cần cho thú y nghe phổi và chụp phim nếu ho kéo dài, ho kèm khó thở, nướu tím hoặc sốt.
Chó con bị hóc xương phải làm sao?
Làm như chó lớn nhưng nhẹ tay hơn. Chó con có đường thở nhỏ nên nghẹn nguy hiểm hơn. Nếu chó con thở khó hoặc không lấy được dị vật, đưa đi thú y ngay.