Chó bị ve thì gỡ từng con bằng nhíp đầu nhọn, kẹp sát da ở phần đầu ve, kéo thẳng ra đều tay, không vặn, không bóp thân ve, không đốt hay bôi dầu. Ve chó phổ biến ở Việt Nam là ve nâu, sống và đẻ trứng trong khe tường, gầm tủ, nên phải xử lý cả nhà và dùng thuốc phòng ve do thú y kê. Nếu chó sốt, bỏ ăn, lừ đừ, nướu nhợt, chảy máu mũi trong vài tuần sau khi bị ve, đưa đi thú y ngay để xét nghiệm ký sinh trùng máu.
| Tình huống | Việc làm | Khi nào đi thú y |
|---|---|---|
| Vài con ve, chó khoẻ | Gỡ bằng nhíp, sát khuẩn chỗ cắn | Nếu chỗ cắn sưng đỏ kéo dài |
| Ve nhiều khắp người | Không gỡ tay hết được, dùng thuốc diệt ve theo đơn | Đi khám để kê thuốc phù hợp |
| Ve trong nhà, khe tường | Hút bụi, vệ sinh, xử lý môi trường | Hỏi thú y cách xử lý an toàn |
| Chó sốt, bỏ ăn, lừ đừ | Không tự cho uống thuốc | Ngay |
| Chảy máu mũi, chấm đỏ dưới da, nướu nhợt | Giữ chó yên | Ngay |
| Chó con nhiều ve, yếu, nướu trắng | Giữ ấm | Ngay, chó con dễ thiếu máu |
Ve chó sống ở đâu
Theo Merck Veterinary Manual và CAPC, ve nâu Rhipicephalus sanguineus là loài ve thích nghi sống trong nhà. Ve hút máu chó rồi rơi xuống, bò vào khe tường, khe sàn, gầm giường, chân rèm để lột xác và đẻ trứng. Mỗi ve cái có thể đẻ hàng nghìn trứng. Vì vậy chỉ bắt ve trên chó mà không làm sạch nhà thì ve quay lại liên tục.
Chỗ ve hay bám trên chó: trong tai, quanh tai, cổ, kẽ chân, nách, bụng, kẽ ngón chân và quanh hậu môn.
Cách kiểm tra ve trên chó
- Mỗi ngày, nhất là sau khi đi dạo, vuốt ngược lông toàn thân bằng lòng bàn tay, cảm nhận cục nhỏ cứng.
- Soi kỹ trong tai, kẽ ngón chân, nách, bẹn.
- Phân biệt ve với mụn cóc, núm vú: ve có chân nhỏ ở sát da, thân có thể lay động.
Cách gỡ ve từng bước
- Chuẩn bị nhíp đầu nhọn hoặc dụng cụ gỡ ve, bông, cồn sát khuẩn, lọ có nắp chứa cồn.
- Vạch lông để thấy rõ chỗ ve bám.
- Kẹp nhíp sát da nhất có thể, vào phần đầu ve, không kẹp vào thân căng máu.
- Kéo thẳng lên, lực đều, không giật, không vặn xoắn.
- Thả ve vào lọ cồn, đậy kín. Không bóp nát ve bằng tay trần.
- Sát khuẩn chỗ cắn, rửa tay bằng xà phòng.
- Nếu còn sót một mẩu nhỏ ở da, để yên, thường tự đẩy ra. Nếu sưng đỏ, có mủ, đi thú y.
Theo hướng dẫn của AVMA và CDC, không dùng dầu, sơn móng, bật lửa, que nóng để làm ve nhả. Những cách này làm ve bám lâu hơn và có thể khiến ve trào thêm dịch vào vết cắn.
Làm sạch nhà để diệt ve
- Hút bụi kỹ sàn, khe tường, chân tường, gầm giường, sofa. Bỏ túi bụi ra ngoài ngay.
- Giặt đồ nằm, chăn, thảm của chó bằng nước nóng, phơi nắng.
- Trám khe nứt ở tường và sàn gần chỗ chó nằm.
- Dọn gọn sân, cắt cỏ, bỏ đồ đạc chất đống.
- Nếu ve quá nhiều, hỏi thú y hoặc dịch vụ diệt côn trùng dùng sản phẩm an toàn cho vật nuôi. Đưa chó ra ngoài khi phun và chờ khô hẳn.
Thuốc phòng ve
Có thuốc nhỏ gáy, vòng cổ, thuốc viên nhai phòng ve và bọ chét cho chó. Mỗi loại có giới hạn tuổi, cân nặng và khoảng cách dùng. Một số thuốc diệt ve dành cho chó rất độc với mèo. Nhờ thú y chọn thuốc và dùng đều đặn quanh năm, vì khí hậu nóng ẩm ở Việt Nam có ve gần như cả năm. Không dùng thuốc trừ sâu nông nghiệp tắm cho chó.
Bệnh do ve truyền
Ve nâu truyền các bệnh ký sinh trùng máu như Ehrlichia canis, Babesia, Anaplasma. Theo VCA và Merck, các bệnh này có thể gây sốt, bỏ ăn, thiếu máu, giảm tiểu cầu dẫn đến chảy máu mũi, chấm xuất huyết dưới da. Chó có thể phát bệnh sau khi bị ve cắn một đến ba tuần, có khi lâu hơn. Nhiều chó chỉ biểu hiện mệt, ăn kém rất mơ hồ.
Khi nào đưa đi thú y ngay
- Chó sốt, bỏ ăn, lừ đừ, nằm nhiều sau khi bị ve.
- Chảy máu mũi, máu trong nước tiểu, phân đen, chấm đỏ hoặc bầm tím dưới da.
- Nướu nhợt, trắng hoặc vàng.
- Chó thở nhanh, yếu chân sau, đi loạng choạng.
- Chó con bị ve nhiều, yếu, bỏ bú.
- Chỗ ve cắn sưng to, có mủ.
Câu hỏi thường gặp
Chó con bị ve phải làm sao?
Gỡ ve bằng nhíp nhẹ nhàng như trên, không dùng thuốc diệt ve của chó lớn. Chó con bị ve nhiều dễ thiếu máu, nên đưa đi thú y để kiểm tra và chọn thuốc phòng hợp tuổi, hợp cân nặng.
Chó con bị ve nhiều thì làm thế nào?
Không gỡ tay hết được thì đưa đi thú y. Bác sĩ sẽ chọn cách diệt ve an toàn với chó con và kiểm tra thiếu máu. Song song, dọn sạch nhà vì ve nhiều trên chó nghĩa là trong nhà cũng có nhiều ve và trứng.
Chó bị xuất huyết dưới da có liên quan đến ve không?
Có thể. Bệnh do ve truyền như Ehrlichia làm giảm tiểu cầu, gây chấm đỏ hoặc mảng bầm dưới da, chảy máu mũi. Xuất huyết dưới da còn do ngộ độc thuốc diệt chuột hay bệnh máu khác, nên cần đi thú y ngay để xét nghiệm.
Chó bị kí sinh trùng máu có phải do ve không?
Phần lớn bệnh ký sinh trùng máu ở chó do ve truyền, như Ehrlichia và Babesia. Diệt ve và phòng ve đều đặn là cách phòng bệnh chính. Chó có triệu chứng cần xét nghiệm máu tại thú y để điều trị đúng.